{"id":2639,"date":"2026-02-26T10:24:16","date_gmt":"2026-02-26T10:24:16","guid":{"rendered":"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/?p=2639"},"modified":"2026-03-05T05:53:03","modified_gmt":"2026-03-05T05:53:03","slug":"dilar%c9%99-r%c9%99sulova","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/dilar%c9%99-r%c9%99sulova\/","title":{"rendered":"Dilar\u0259 R\u0259sulova"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"2639\" class=\"elementor elementor-2639\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9a94972 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"9a94972\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c6eaca3 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c6eaca3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-14de8ca elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"14de8ca\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>\u00a0<\/p><div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>\u00a0 \u00a0<em>X\u00fclas\u0259:<\/em><\/strong>\u00a0 B\u0259zi optimal idar\u0259etm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin maksimum prinsipi vasit\u0259sil\u0259 h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onu x\u00fcsusi s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 <\/span><span style=\"color: #000000;\">g\u0259tirirl\u0259r. Bel\u0259 x\u00fcsusi s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259si maksimum \u015f\u0259rtind\u0259n, adi diferensial t\u0259nlikl\u0259r sistemind\u0259n, s\u0259rh\u0259d v\u0259 normalla\u015fma \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t olur. M\u0259qal\u0259d\u0259, bel\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri olan, optimal idar\u0259etm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sinin maksimum prinsipinin qo\u015fma s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llin\u0259 ard\u0131c\u0131l yax\u0131nla\u015fma \u00fcsulu il\u0259 bax\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fvv\u0259lc\u0259 J(u) operatorunun m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259rh\u0259d \u015f\u0259rtl\u0259rini \u00f6d\u0259y\u0259n h\u0259llinin tap\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bi qoyulur. Buna g\u00f6r\u0259 operatora daxil olan F(x(T) funksiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u015f\u0259rtl\u0259ri \u00f6d\u0259diyi q\u0259bul edil\u0259r\u0259k, veril\u0259n optimal idar\u0259etm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sinin maksimum prinsipi \u00fc\u00e7\u00fcn qo\u015fma s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259si verilir. Bu traektoriyan\u0131n bir ucu ba\u011fl\u0131 olduqda sistemin h\u0259lli olan \u03c6(x) funksiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qo\u015fma s\u0259rh\u0259d \u015f\u0259rtl\u0259ri (bu transversall\u0131q \u015f\u0259rtl\u0259ri adland\u0131r\u0131l\u0131r) verilm\u0259k izah olunur. Bel\u0259likl\u0259 ard\u0131c\u0131l yax\u0131nla\u015fma \u00fcsulunun tam \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hlili veril\u0259r\u0259k, qo\u015fma s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259sinin maksimum prinsipinin t\u0259tbiqi il\u0259 ard\u0131c\u0131l yax\u0131nla\u015fma \u00fcsulu il\u0259 h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn alqoritm g\u00f6st\u0259rilmi\u015f, ax\u0131rda qoyulan m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llinin varl\u0131\u011f\u0131, x\u00fcsusi teoreml\u0259 isbat edilmi\u015fdir.<\/span><\/div><div>\u00a0<\/div><div style=\"text-align: justify;\"><p><span style=\"color: #000000;\"><em><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 A\u00e7ar s\u00f6zl\u0259r:<\/strong><\/em> maksimum prinsipi, Lip\u015fist \u015f\u0259rti, s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259si<\/span><\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-457ecde e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"457ecde\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-696dfeb e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"696dfeb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-233e380 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"233e380\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><a href=\"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/mund\u0259ricat-Elmi-\u0259s\u0259rl\u0259r-2025-\u21164-4-Copy.pdf\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1612\" src=\"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Elmi-\u0259s\u0259rl\u0259r-\u21164-01-1-238x300.png\" alt=\"\" width=\"238\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Elmi-\u0259s\u0259rl\u0259r-\u21164-01-1-238x300.png 238w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Elmi-\u0259s\u0259rl\u0259r-\u21164-01-1-812x1024.png 812w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Elmi-\u0259s\u0259rl\u0259r-\u21164-01-1-768x968.png 768w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Elmi-\u0259s\u0259rl\u0259r-\u21164-01-1-1218x1536.png 1218w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Elmi-\u0259s\u0259rl\u0259r-\u21164-01-1-1624x2048.png 1624w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Elmi-\u0259s\u0259rl\u0259r-\u21164-01-1-scaled.png 2030w\" sizes=\"(max-width: 238px) 100vw, 238px\" \/><\/a><\/p><h4 style=\"text-align: center;\"><span style=\"text-decoration: underline;\">M\u00fcnd\u0259ricat<\/span><\/h4>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-30ac9f0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"30ac9f0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-2164\" src=\"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/set_of_download_arrows-280x300.jpg\" alt=\"\" width=\"56\" height=\"60\" srcset=\"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/set_of_download_arrows-280x300.jpg 280w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/set_of_download_arrows-956x1024.jpg 956w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/set_of_download_arrows-768x823.jpg 768w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/set_of_download_arrows-1434x1536.jpg 1434w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/set_of_download_arrows-1912x2048.jpg 1912w\" sizes=\"(max-width: 56px) 100vw, 56px\" \/><a href=\"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/DILARE-RESULOVA.pdf\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2165\" src=\"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/d5c37d31-20b9-48f1-ad0b-140fed58abb7-1-300x300.jpg\" alt=\"\" width=\"114\" height=\"114\" srcset=\"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/d5c37d31-20b9-48f1-ad0b-140fed58abb7-1-300x300.jpg 300w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/d5c37d31-20b9-48f1-ad0b-140fed58abb7-1-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/d5c37d31-20b9-48f1-ad0b-140fed58abb7-1-150x150.jpg 150w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/d5c37d31-20b9-48f1-ad0b-140fed58abb7-1-768x768.jpg 768w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/d5c37d31-20b9-48f1-ad0b-140fed58abb7-1-1536x1536.jpg 1536w, https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/d5c37d31-20b9-48f1-ad0b-140fed58abb7-1-2048x2048.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 114px) 100vw, 114px\" \/><\/a><\/p><h4 style=\"text-align: center;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #000000; text-decoration: underline;\">M\u0259qal\u0259<\/span><\/span><\/h4>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-67c7768 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"67c7768\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1bae7719 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"1bae7719\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0X\u00fclas\u0259:\u00a0 B\u0259zi optimal idar\u0259etm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin maksimum prinsipi vasit\u0259sil\u0259 h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onu x\u00fcsusi s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259tirirl\u0259r. Bel\u0259 x\u00fcsusi s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259si maksimum \u015f\u0259rtind\u0259n, adi diferensial t\u0259nlikl\u0259r sistemind\u0259n, s\u0259rh\u0259d v\u0259 normalla\u015fma \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t olur. M\u0259qal\u0259d\u0259, bel\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri olan, optimal idar\u0259etm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sinin maksimum prinsipinin qo\u015fma s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llin\u0259 ard\u0131c\u0131l yax\u0131nla\u015fma \u00fcsulu il\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2639","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2639","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2639"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2639\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3247,"href":"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2639\/revisions\/3247"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jurnal-nakhti.nmi.edu.az\/1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}